ABC otępień

CO TO JEST OTĘPIENIE?

Otępienie jest przewlekłym i postępującym zespołem chorobowym, spowodowanym uszkodzeniem mózgu, w wyniku którego dochodzi do pogłębiającego się uszkadzania funkcji poznawczych: pamięci, myślenia abstrakcyjnego, orientacji, rozumienia, liczenia, zdolności uczenia się, funkcji wzrokowych, zdolności oceny i dokonywania wyborów. Choroba otępienna zwykle ma podstępny przebieg, co oznacza, iż objawy chorobowe rozwijają się w mózgu wiele (czasami nawet kilkanaście lat wcześniej) niż wystąpią zauważalne objawy w zachowaniu i funkcjonowaniu chorego. Otępienie powoli prowadzi do całkowitej utraty samodzielności i bycia zależnym od osób w otoczeniu.

KOGO TEN PROBLEM DOTYCZY?

Większość chorób otępiennych ujawnia się po 65 roku życia, ale są przypadki występowania otępienia u osób w młodszym wieku. Statystycznie określa się, że obecnie w Polsce na zespoły otępienne o różnej etiologii choruje ponad 500 tys. osób (w tym ponad połowę stanowią chorzy na chorobę Alzheimera). Trudno jednak określić rzeczywistą skalę problemu, gdyż wielu chorych długo pozostaje niezdiagnozowanych, a choroba toczy się w ukryciu.

JAKIE SĄ RODZAJE CHORÓB OTĘPIENNYCH

Choć najczęstszą przyczyną otępienia jest choroba Alzheimera, to może ono występować w przebiegu wielu chorób. Do najbardziej znanych typów otępień należą:

  • otępienie alzheimerowskie
  • otępienie naczyniopochodne
  • otępienie czołowo-skroniowe (w chorobie Picka)
  • otępienie z ciałami Lewy'ego
  • otępienie w chorobie Parkinsona
  • otępienie mieszane

JAKIE SĄ OBJAWY KLINICZNE OTĘPIENIA?

Podstawowym objawem zespołu otępiennego są zaburzenia pamięci. Początkowo dotyczą one pamięci krótkotrwałej (tzw. świeżej, bieżącej, dotyczącej aktualnych wydarzeń). Dopiero w późniejszym etapie choroby zaburza się pamięć wydarzeń dawnych, autobiograficznych.
Zaburzenia pamięci prowadzą do trudności w wykonywaniu czynności złożonych, np. gotowania, zrobienia zakupów. W późniejszym etapie choroby także tych czynności, które zdrowej osobie wydają się trywialne – ubieranie się, mycie. Chory zapomina, jakie czynności musi wykonać po kolei, jak zaplanować dane zadanie.
Wraz z postępem choroby do problemów z pamięcią dołączają inne objawy:

  • Zaburzenia orientacji – w czasie (jaka jest data, pora roku?), miejscu (chory nie wie gdzie jest, chce iść „do domu”, nie wiedząc, że się w nim znajduje), również co do siebie i osób w otoczeniu (nie rozpoznaje najbliższych, nie potrafi podać własnych danych).
  • Trudności związane z mową (nasilająca się afazja) – chorzy mają problem z wysłowieniem się, płynnością mowy, znalezieniem odpowiednich słów, ale także rozumieniem komunikatów słownych
  • Zmiany osobowości – u niektórych chorych nasilają się występujące wcześniej problemy (np. osoba staje się bardziej lękliwa), ale też mogą wystąpić zachowania, których osoba nigdy wcześniej nie przejawiała.
  • Zaburzenia zachowania – występowanie u chorych niczym nie uzasadnionych objawów typu pobudzenie, agresja, rozhamowanie czy zachowania manipulacyjne. Zaburzenia zachowania często nasilają się w godzinach wieczornych.
  • Zaburzenie rytmu dobowego – zdarza się, że chorzy przesypiają większość dnia, a są aktywni w nocy
  • Zaburzenia psychotyczne – u niektórych chorych występują objawy psychotyczne, tj. urojenia (nierealne przekonania, w które chory wierzy mimo dowodów błędności) i omamy (np. chory spostrzega osoby, których nie ma, słyszy nieistniejące dźwięki).
  • Zaburzenia ruchowe – pogłębiająca się niesprawność ruchowa chorego, dotycząca zarówno drobnych ruchów manipulacyjnych (np.zapinanie guzików, pisanie), jak również ogólnej sprawności fizycznej (wstawanie, siadanie, chodzenie)
  • Utrata kontroli nad czynnościami fizjologicznymi
  • Zaburzenia odżywiania – mogące przybrać różną postać, od nadmiernego, niekontrolowanego objadania się, do sytuacji, gdzie chory zapomina o spożywaniu posiłków, przez co często traci na wadze.

CO POWINIENEM ZROBIĆ JEŚLI ZAUWAŻĘ U SIEBIE/KOGOŚ BLISKIEGO KŁOPOTY Z PAMIĘCIĄ?

Problemy z pamięcią nie zawsze muszą oznaczać otępienie. Niezależnie jednak od podłoża, nie można ich bagatelizować. Konieczne jest określenie ich przyczyny i wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego i/lub terapeutycznego. W przypadku zauważenia problemów należy zwrócić się po pomoc do lekarza rodzinnego, który po wstępnym badaniu skieruje do lekarza specjalisty (neurologa, psychiatry lub geriatry) lub specjalistycznej poradni psychogeriatrycznej.

Ta strona używa plików Cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie Cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami używanej przeglądarki. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Czytaj więcej...